آراف و اولتراسوندتراپی

آراف و اولتراسوندتراپی

امواج RF:

RF طیفی ار امواج الکترومغناطیس می باشد که به عنوان امواج رادیویی هم شناخته می شود که از منابع مختلفی مثل خورشید̨ ستارگان و سایر نورها و بدن ساطع می شود این امواج رنج گسترده ای از امواج و فرکانس ها را در بر میگیرند. در ادامه دسته بندی امواج الکترومغناطیس با طول موج ها و فرکانس های مختلف آورده شده است.

 

RF دارای کمترین انرژی از میان امواج الکترومغناطیس می باشد. این امواج دارای فرکانس کمتر و طول موج بیشتر می باشند و به همین دلیل هر موج زمان طولانی تری را برای تکمیل دوره خود طی می کند. بطورکلی محدوده امواج  RF در حدود ۳ کیلوهرتز تا ۱ مگاهرتز می باشد. این امواج توسط ملانین های اپی درم پوست نه جذب می شوند نه پراکنده می شوند بنابراین برای همه ی انواع پوست ها قابل استفاده است.

برعکس باقی امواج الکتریکی ̨ جریان RF از بافت ها بدون اعمال هیچ شوکی عبور می کند و از آنجایی که هر جز در بدن جریان الکتریکی مخصوص به خود را دارد اعمال جریان الکتریکی از هر منبع خارجی می تواند برروی آن ها اثر گذار باشد. شوک الکتریکی اعمالی از باقی جریان ها می تواند سبب ایجاد درد و گرفتگی در بافت مربوطه شود ولی سرعت جریان RF بیشتر از آن است که سبب این عوارض گردد و چون با سرعت نور حرکت می کند نمی تواند اثری بر ماهیچه ها بگذارد.

 

امواج RF چگونه بر بافت ها اثر می گذارد؟

سلول های بدن جریان RF را به عنوان بخشی از جریان الکتریکی خود پذیرفته و از خود عبور داده و در نتیجه بصورت آزادانه در بافت جاری می گردد. اما اگر مقاومتی سر راه آن ها باشد سبب تولید گرما می گردد که میزان آن به خواص بافت مربوطه وابسته می باشد و طبق مطالعات انجام شده این جریان کاملا برای بدن ایمن می باشد زیرا در این روش فیبرهای کلاژن و الاستین آسیبی نمی بینند و صرفا منقبض می شوند.

امواج RF سبب ایجاد نقاط گرمایی کوچک و میکرو آسیب ها می شود که پاسخ بافت و بهبود و بازسازی بافت های آسیب دیده را به دنبال دارد و درنتیجه سبب از بین بردن خطوط و چین و چروک ها و بهبود رنگ و ساختار پوست می شود. درواقع  گرمای RF سبب تحریک بافت زیرین و ایجاد گرما در لایه های عمیق پوست تا دمای ۶۷ درجه می گردد. این گرما سبب تخریب ساختار کلاژن و الاستین های موجود درناحیه می گردد و درنتیجه اثر سریع و آنی برروی ماتریکس کلاژن می گذارد و سبب لیفت و استحکام پوست افتاده بدن می شود. این امواج برروی سلول های فیبروبلاست در لایه های عمیق تر پوست اثر می گذارند و سبب ایجاد کلاژن و الاستین جدید و با گذشت زمان سبب افزایش میزان پروتئین ناحیه مربوطه می شوند. در نهایت این تغییرات سبب افزایش الاستیسیته پوست̨ کاهش چین و چروک و خطوط صورت و در نهایت جوانسازی پوست می شوند.

هم چنین لازم به ذکر است امواج RF سبب افزایش میزان متابولیسم پوست می شود به اینصورت که وقتی گرمای RF به پوست می رسد دما تا ۴۰ الی ۴۵ درجه سانتی گراد افزایش می یابد که این موضوع سبب گشاد شدن عروق و درنتیجه افزایش میزان گردش خون در ناحیه مربوطه می گردد با افزایش میزان گردش خون میزان اکسیژنی که به سلول ها می رسد̨ افزایش می یابد و هم چنین سرعت حذف مواد زائد اطراف سلول ها افزایش می یابد که در نتیجه این فرایندها متابولیسم سلولی افزایش یافته و سبب بهبود سلامتی پوست می شود.

از طرف دیگر این امواج می تواند سبب کاهش میزان بافت چربی در لایه های عمیق پوست  شود زیرا گرمای حاصل از این امواج سبب آپوپتوز و خودکشی سلول های چربی می شود و میتواند میزان رسوب چربی را در بافت کاهش دهد و سبب کاهش ابعاد چربی و سایز می شود.

انواع مکانیزم درمانی امواج RF: امواج RF را می توان به دوصورت تک قطبی و دوقطبی بر بیمار اعمال کرد.

تک قطبی: از این سیستم معمولا برای کانتورینگ بدن استفاده می شود. خود هندپیس قطب مثبت الکترود و قطب منفی آن یک پد است که معمولا روی بخش دیگری از بدن قرار می گیرد درواقع در این سیستم قطب های مثبت و منفی از هم جدا هستند جریان RF از هندپیس تا پد قرار داده شده جریان می یابد و از لایه های عمیق پوست عبور می کند و حتی می تواند به لایه های چربی با ضخامت ۲۰ میلی متر برسد .

دوقطبی: در این سیستم دستگاه دارای دوقطب می باشد و در نتیجه جریان RF فقط بین دو بخش کوچک بین دو قطب هندپیس چریان می یابد و می تواند تا عمق ۲ تا ۴ میلی متر اثر گذار باشد. و جریان به بخش های عمیق تر پوست نفوذ نمی کند.

امپدانس امواج RF به رسانایی بافت̨ ضخامت درم ̨ مقدار چربی و ساختار بافت همبند وابسته است. هرچه عمق نفوذ امواج RF  بیشتر باشد گرمایی که تولید می کند بیشتر است. میزان گرمایی که در سطح پوست به سمت لایه های عمیق تر پوست مثل هیپودرم پیش رفته شود دما از ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتی گراد در لایه های سطحی به ۶۰ تا ۶۵ درجه در لایه هایی با عمق ۹ میلی متر میرسد.

 

محدودیت های استفاده از RF:

  • فرد زیر ۱۸ سال باشد
  • بیمار باردار باشد
  • از پیس میکر استفاده کند
  • دارای ایمپلنت های فلزی در ناحیه درمان باشد ( معمولا پر کننده های درمانی و ایمپلنت های دندانی مشکلی ندارد)
  • در حال حاضر از درمان هایی استفاده می کنید که سبب خشکی و سستی پوست می شود
  • بیمار دارای سرطان یا سابقه سرطان خصوصا سرطان پوست داشته باشد
  • فرد شرایط غیر معمول و حادی مثل ناراحتی های قلبی داشته باشد
  • بیماری های مربوط به سیستم ایمنی مثل HIV داشته باشد یا از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی استفاده کند
  • داشتن سابقه بیماری هرپس سیمپلکس
  • داشتن ناراحتی های پوستی فعال مثل اگزما یا پسوریازیس
  • داشتن سابقه اسکارهای کلوئیدی ̨ زخم های ناهنجار

 

امواج اولتراسوند

این امواج نوعی از انرژی مکانیکی هستند درواقع حرکت مکانیکی با فرکانس بالا به عنوان انرژی صوتی محسوب می شود. محدوده نرمال صوت قابل تشخیص برای انسان ۱۶ هرتز تا ۱۵۰۰۰ – ۲۰۰۰۰ هرتز می باشد که بالاتر از این محدوده به عنوان انرژی اولتراسوند محسوب می شود. فرکانس مورد استفاده برای کاربردهای درمانی حدود ۱ تا ۳ مگا هرتز می باشد.

 

مکانیزم عملکرد آن به اینصورت است که وقتی امواج به ذرات موجود در بافت برخورد می کند مقداری از انرژی را جذب می کند این انرژی سبب تناوب و مشخصا افزایش حرکت مولکول ها و ایجاد گرما در بافت می شود. در نتیجه ی آن انرژی مکانیکی اولتراسوند سبب افزایش جریان خون درناحیه̨  بالا رفتن میزان هدایت بافت و هم چنین افزایش میزان نفوذپذیری سلول ها می شود. میزان جذب انرژی و میرایی آن برای بافت های مختلف متغیر می باشد و به دانسیته بافت و الاستیسیته آن وابسته است برای انتقال حداکثری انرژی از یک ماده به ماده دیگر بهتر است امپدانس هردوماده شبیه به هم باشد. هرچه اختلاق امپدانس در مرزها بیشتر باشد مقدار کمتری انرژی به ماده ی بعدی منتقل می شود به همین دلیل اگر بین هندپیسی که این امواج را منتشر می کند و بافت هدف̨ هوا باشد این اختلاف امپدانس بیشتر می شود و در نتیجه انرژی کمتری انتقال می یابد.

استفاده از ژل ها̨ کرم ها و آب می تواند اختلاف این امپدانس بین دو ماده را کاهش دهد که درنتیجه سبب انتقال عالی انرژی و پراکندگی حداقلی آن می شود. لازم به ذکر است آب می تواند این انرژی را به خوبی انتقال دهد اما به دلیل ویسکوز بودن آن ممکن است نتواند فواصل را به خوبی پر کند. بنابراین در حال حاضر استفاده از ژل ها بهینه تر از سایر مواد می باشد.

 

انواع مکانیزم درمانی اولتراسوند:

دو روش اساسی استفاده از امواج اولتراسوند روش اولتراسوند مکانیکی و گرمایی است که هردو براساس امواج صوتی ساطع شده از هندپیس بر بافت نرم اثر می گذارند.

درمان گرمایی با امواج اولتراسوند: در این روش از انتشار پیوسته امواج صوتی استفاده می شود. این امواج سبب حرکت مولکول های بافت ها در لایه های عمیق پوست می شود که با افزایش میزان میتابولیسم سلولی سبب بهبود فرایند ترمیم می شود. در این سیستم قابلیت انتقال انرژی از چندین میلی متر تا چندین سانتی متر را دارد بنابراین بسیار مهم است که مکان دقیق ناحیه درمان تعیین و تغییرات آن ناحیه دقیقا بررسی شود تا به درمان بهینه و مناسب برسد.

درمان مکانیکی با امواج اولتراسوند: از پالس های انرژی صوتی برای نفوذ به بافت استفاده می شود. این روش نیز اثر گرمایی جزئی خود را دارد اما هم چنین باعث انبساط و انقباض حباب های ریز گاز در بافت های نرم می شود. سبب کاهش میزان پاسخ التهابی می شود و کاهش تورم و درد می شود.

 

جذب و میرایی:

جذب انرژی اولتراسوند مطابق شکل زیر می باشد و بیشتر انرژی توسط بافت سطحی تر جذب می شود و میزان این جذب به دوز اعمالی و بافت موردنظرو ضخامت آن وابسته می باشد.  باتوجه به اینکه میزان جذب توسط مواد مطابق با نمودار زیر است هیچ نقطه ای وجود ندارد که تمامی انرژی را جذب کند اما نقاطی وجود دارند که انرژی کافی به آن ها نمیرسد و نمی توان اثر درمانی مورد نظر را در آن نواحی مشاهده کرد.

لازم به ذکر است هر چه بافتی میزان پروتئین بیشتری داشته باشد میزان جذب انرژی اولتراسوند آن نسبت به بافتی که بخش اکثر آن را آب تشکیل داده است̨ بیشتر می باشد.

 

کاربردهای انرژی اولتراسوند در راستای ترمیم بافت:

پروسه بازسازی و ترمیم بافت پروسه ی پیچیده ای می باشد که شامل چندین فاز مثل فاز التهابی̨ فاز تکثیر و قاز بازسازی می باشد. در فاز التهابی یک سری مواد و پروتئین ها مثل پروستاگلاندین ها و لکوترین از سلول ها آزاد می شود که سبب فراخوانی گلبول های سفید به ناحیه مورد نظر می شود و همین گلبول های سفید یک سری مواد ترشح می کنند که سبب تجمع بیشتر آن ها در ناحیه می شود.

در طول فاز التهابی ̨ تاثیر به سزایی بر سلول های ماست سل ̨  پلاکت ها̨  گلبول های سفید می گذارد برای مثال در مورد سلول های ماست سل انرژی اولتراسوند سبب آزادسازی آرشیدونیک اسید شده که خود محرکی برای سنتز پروستاگلاندین ها و لکوترین ها می باشد و در نتیجه سبب فراخوانی و تجمع گلبول های سفید در ناحیه می شود.

در فاز تکثیر نیز انرژی اولتراسوند اثر موثری تحریکی بر روی سلول های فیبروبلاست̨ اندوتلیال و مایوفیبروبلاست ها دارد که این سلول ها به منظور ایجاد اسکار در پروسه ترمیم تولید می شوند که سبب به ماکزیمم رسیدن میزان تولید این سلول ها می شود و درنتیجه می تواند این پروسه را موثرتر به پایان برساند و وارد فاز بعدی شود. هم چنین طبق مطالعات انجام شده پالس کم انرژی اولتراسوند سبب افزایش سنتز کلاژن و پروتئین ها و فاکتورهای رشد می شود.

در طول فاز ترمیم و بازسازی ̨ اسکار عمومی تشکیل می شود که در مراحل اولیه تا حدی مطابق با عملکرد بافت از دست رفته عمل می کند اما با آن بافت متفاوت است که این نتیجه در راستای تعدادی پروسه اتفاق می افتد که به جهت گیری فیبرهای کلاژن و نوع غالب آن در اسکارها مربوط است که در این حالت معمولا کلاژن نوع ۳ غالب می باشد لازم به ذکر است این پروسه می تواند حتی تا یک سال طول بکشد. استفاده از انرژی اولتراسوند بر پروسه بازسازی بافت اسکار موثر می باشد بطوریکه با اعمال این انرژی می تواند بر جهت گیری مناسب فیبرهای کلاژن تازه تشکیل شده و هم چنین تغییر در پروفایل کلاژن ها از نوع غالب ۳ به نوع غالب ۱ موثر می باشد و در نتیجه سبب افزایش استحکام کششی اسکار و بهبود ساختار ظاهری و عملکردی آن می شود.

بطورکلی با درنظر گرفتن دوز درمانی مناسب و پارامترهای بهینه می توان بر میزان کارایی استفاده از امواج اولتراسوند در پروسه ترمیم و بازسازی می تواند بسیار موثر باشد.

 

بین اولتراسوند و RF کدام روش انتخاب شود موثرتر است؟

این موضوع بستگی به نوع پوست بیمار و شرایط آن دارد که باید دکتر متخصص با ارزیابی همه ی شرایط بهترین روش را برای حل مشکل بیمار در نظر بگیرد. در برخی موارد نیز از روش ترکیبی این دو استفاده می شود تا نتایج موثرتری گرفته شود.

طبق مطالعات انجام شده هردو روش بسیار موثر و کارامد عمل کرده اند در RF فیبرهای کلاژن و الاستین گرم می شوند و سبب افزایش دمای بافت تا ۴۲ درجه می شوند که این امواج می توانند در عمق های مختلف نفوذ کنند و سبب تحریک سلول ها شوند اما در این روش فیبرها آسیبی نمی بینند و فقط منقبض می شوند در روش اولتراسوند این امواج گرمای بیشتری تولید کرده و دما تا حدود ۵۵ درجه سانتی گراد می رسد و سبب آسیب به فیبرها می شوند که در نتیجه آن یک پیام قوی برای بازسازی بافت های این ناحیه فرستاده می شوند و پروسه ترمیم اتفاق می افتد.

 

آیا اولتراسوند یا RF دردناک است؟

روش RF خیلی دردناک نیست و صرفا ممکن است فرد کمی احساس گرما در ناحیه کند که خیلی این اثر کوتاه مدت می باشد.

در روش اولتراسوند چون گرمای بیشتری اعمال می شود معمولا پزشکان از بی حس کننده های موضعی استفاده می کنند.

 

بهداد طب
ارسال دیدگاه